Πρωτ. Μιχαήλ Βοσκοῦ
Ἡ ἑορτή τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Κυρίου εἶναι, θά μπορούσαμε νά ποῦμε, ἡ ἑορτή τοῦ ἀκτίστου θείου Φωτός. Τό Φῶς τῆς Μεταμορφώσεως ἔγινε πολλές φορές στήν διάρκεια τῆς Ἱστορίας τῆς Ἐκκλησίας ἀντικείμενο συζητήσεων καί ἐρίδων, μέ ἀποκορύφωμα τήν Ἡσυχαστικὴ ἔριδα κατά τόν 14ο αἰώνα. Κατ’ αὐτήν οἱ Ἡσυχαστές μοναχοί, πού ζοῦσαν ἐμπειρικά τό ἄκτιστο θεῖο Φῶς, μέ κορυφαῖο ἐκπρόσωπό τους τόν Ἅγ. Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ, συγκρούστηκαν μέ τόν ἐκ Καλαβρίας μοναχό Βαρλαάμ καί τούς διαδόχους του, οἱ ὁποῖοι, ἐκπροσωπώντας τήν σχολαστική δυτική θεολογία, θεωροῦσαν τό Φῶς τῆς Μεταμορφώσεως ὑλικό καί κτιστό.
Τό συγκεκριμένο θέμα, τό ὁποῖο ἀνέπτυξε εἰς βάθος ὁ κορυφαῖος Πατήρ καί Διδάσκαλος τῆς Ἐκκλησίας κατά τήν δεύτερη χιλιετία Ἅγ. Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, τοῦ ὁποίου τήν θεολογία υἱοθέτησε συνοδικῶς ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία στίς τρεῖς Ἡσυχαστικὲς Συνόδους τοῦ 14ου αἰῶνος, ἀποτελεῖ μία ἀπό τίς σημαντικότερες θεολογικές διαφορές ἀνάμεσα στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία καί τόν Παπισμό, ἀνάμεσα στήν Ὀρθόδοξη καί τήν Παπική θεολογία.
Ὁλόκληρη ἡ διδασκαλία, ἡ ζωή καί ἡ πνευματική ἐμπειρία τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας ἔχει ὡς ἐπίκεντρό της τήν ἄκτιστη θεία Χάρη, διά τῆς μετοχῆς στήν ὁποία θεοῦται ὁ ἄνθρωπος. Ὁ Παπισμός ἀπό τήν ἄλλη πλευρά ἀρνεῖται τήν ἄκτιστη θεία Χάρη, ἀφοῦ ἀπορρίπτει τήν διάκριση οὐσίας καί ἐνεργειῶν στόν Θεό, καί, ὡς ἐκ τούτου, ἀρνεῖται καί τήν δυνατότητα πραγματικῆς θεώσεως τοῦ ἀνθρώπου. Ἀπό τήν στιγμή πού ἡ θεία Χάρη ἐκλαμβάνεται ὡς κτιστή δέν μπορεῖ νά γίνει λόγος γιά πραγματική θέωση τοῦ ἀνθρώπου καί, κατά συνέπειαν, ὁ μόνος τρόπος νά πλησιάσει ὁ ἄνθρωπος τόν Θεό εἶναι διά μέσου τῆς διανοήσεως, ὅπως ἔπραξε καί ὅπως συνεχίζει νά πράττει μέχρι σήμερα ἡ σχολαστική θεολογία τῆς Δύσεως.
