Νεκτάριου Στελλάκη
Στον πανέμορφο ιερό ναό του Αποστόλου Ανδρέα στην Πάτρα, την πόλη όπου ο Πρωτόκλητος μαθητής ίδρυσε την τοπική Εκκλησία και την δυνάμωσε με τη σταυρική του θυσία, πολλά έχει ο πιστός να δει, να μελετήσει και να διδαχτεί.
Από όλα αυτά θα εστιάσουμε στην εικόνα που μας θυμίζει την επίσκεψη του Αγίου Αποστόλου Ανδρέα στην Κύπρο. Η εικόνα αυτή βρίσκεται στο μπροστινό μέρος του βορεινού κλίτους του ναού, στο χώρο όπου εκτίθεται για προσκύνηση ο Σταυρός που μαρτύρησε ο Απόστολος.
Κατά την παράδοση ο Άγιος Ανδρέας πέρασε κι από την Κύπρο, όταν το καραβάκι που τον μετέφερε από την Ιόππη στην Αντιόχεια αγκυροβόλησε λόγω νηνεμίας στο λιμανάκι που είναι κάτω από τον τόπο που χτίστηκε αργότερα η Μονή του Αποστόλου Ανδρέα στο ανατολικότερο ακρωτήρι της Κύπρου, στο άκρο της χερσονήσου της Καρπασίας, στην επαρχία Αμμοχώστου, στις κατεχόμενες σήμερα από τα τουρκικά στρατεύματα περιοχές.
Επειδή δεν υπήρχε νερό ο Άγιος ευλόγησε με το σημείο του Σταυρού έναν βράχο κι άρχισε να αναβλύζει νερό. Το Αγίασμα αυτό «τρέχει» μέχρι σήμερα. Με το νερό αυτό ο Άγιος θεράπευσε το τυφλό παιδί του καπετάνιου του καραβιού κι έκτοτε είναι πάμπολλα τα θαύματα που επιτελούνται από τον Χριστό μας με τις πρεσβείες του Αποστόλου Ανδρέου και τη χρήση του αγιασμένου αυτού νερού, που Χριστιανοί και Τουρκοκύπριοι σέβονται και φυλάγουν στο σπίτι τους ως ιερή υπόμνηση ότι ο Απόστολος Ανδρέας πέρασε κι άφησε την ευχή του στη μεγαλόνησο. Κι εκτός απ’ την ευχή του άφησε και το όνομά του στο ακρωτήριο, που πια ονομάζεται Ακρωτήριο Αποστόλου Ανδρέα, Cape Apostolos Andreas στα αγγλικά, Capo bo Andrea ή Capo S. Andrea ή Capo de S. Andrea τον βρίσκουμε στους χάρτες του Μεσαίωνα που είναι γραμμένοι στα λατινικά. Κι έτσι το όνομα αυτό μετέτρεψε τη χερσόνησο της Καρπασίας, που μοιάζει με δάχτυλο, σε ένα δείκτη, που μας λέει «κοιτάτε κατ’ Ανατολάς! Ο Απόστολος σας δείχνει το Φως, την Ελπίδα, τη Σωτηρία και την Ανάσταση».
Κι έγινε ο τόπος όχι μόνο παγκύπριο αλλά πανορθόδοξο προσκύνημα και το μοναστήρι προσελκύει χιλιάδες προσκυνητές και καθημερινά και στις δύο πανηγύρεις στις 30 Νοεμβρίου και στις 15 Αυγούστου. Κι είναι αυτή η αγάπη κι ο σεβασμός του κόσμου που έκαναν δυνατή την πρόσφατη συντήρηση της μονής (2016) από Καθηγητές του Τμήματος Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου Πατρών, της πόλης του Πρωτοκλήτου, υπό την αιγίδα της UNDP, αρμόδιου φορέα των Ηνωμένων Εθνών, σε συνεργασία με τη Δικοινοτική Επιτροπή για την Πολιτιστική Κληρονομιά και άλλων φορέων.
Τη σύντομη επίσκεψη του Αποστόλου στην Κύπρο απεικόνισε με επιτυχία ο αγιογράφος στην εικόνα αυτή, που φέρει την επιγραφή «Ο Άγ. Απόστολος Ανδρέας θαυματουργεί εις την Κύπρον». Σε άλλες σχετικές εικόνες στο ναό, όπως αυτή που ο Απόστολος Ανδρέας είναι στη Δακία, ο αγιογράφος επιλέγει το ρήμα «κηρύττω». Στην Κύπρο δεν κήρυξε ο Απόστολος Ανδρέας, αλλά ο Απόστολος Παύλος και οι συνεργάτες του καθώς και ο Άγιος Λάζαρος. Θα μπορούσαμε όμως να πούμε ότι και τα θαύματα που επιτέλεσε ο Απόστολος Ανδρέας ήταν ένα δυνατό «κήρυγμα», αφού είχαν ως αποτέλεσμα τη βάπτιση και την είσοδο στην Εκκλησία του Χριστού του καπετάνιου και του παιδιού του, που είδε με την μεσιτεία του Αποστόλου το φως του και το Φως του κόσμου, και κάποιων επιβατών του πλοίου και ντόπιων Καρπασιτών.
Τρία μακριά παράθυρα χωρίζουν το σύνολο της εικόνας σε τρία μέρη. Ο Απόστολος Ανδρέας βρίσκεται επάνω αριστερά. Είναι καθισμένος σε βράχο και με το δεξί του χέρι ευλογεί μια μικρή ομάδα ανθρώπων, του οποίους κοιτά και φαίνεται να τους μιλά. Στο αριστερό του χέρι κρατά ειλητάριο με τα εξής λόγια: «Ιδού ο Μεσσίας ον η γραφή και οι προφήται προεκήρυξαν». Αυτόν τους έδειχνε ευλογώντας τους, αυτός που φώναξε το «Ευρήκαμε τον Μεσσία». Κι ακούστηκε αυτό το «Ευρήκαμε» πολύ δυνατότερα από εκείνο το περίφημο «Εύρηκα» της αρχαιότητας. Γιατί ο Απόστολος δεν μιλούσε, όπως ο Αρχιμήδης, για ένα φυσικό νόμο, αλλά για τον Έναν, τον Ποθούμενο, που αναζητά κάθε άνθρωπος και σπαράζει εσωτερικά μέχρι να τον βρει. Κι έσχισε εκείνο το «Ευρήκαμε» του πρώτου των Αποστόλων την ιστορία στα δυο, στο π.Χ. και στο μ.Χ. Και μας τον δείχνει ο Απόστολος τον Μεσσία, τον Χριστό δηλαδή, τον Σωτήρα του κόσμου, και μας καλεί να Τον συναντήσουμε και να φωνάξουμε κι εμείς το δικό μας «Ευρήκαμεν» και χωρίσουμε κι εμείς τη δική μας ιστορία στο π.Χ. και στο μ.Χ.
Στο κάτω αριστερά μέρος της εικόνας ένας νέος γεμίζει το λαγήνι του νερό από την πηγή. Είναι η πηγή που έβγαλε άφθονο νερό όταν ευλόγησε και σταύρωσε τον βράχο ο Απόστολος. Έτσι, θα μπορούσαμε να πούμε πως, ο αγιογράφος έβαλε στη θέση του σημερινού ναού τον Απόστολο, αφού κάτω από το ιερό είναι που τρέχει το αγίασμα.
Στο επάνω μέρος διακρίνονται λόφοι, το εσωτερικό του νησιού, κι ένα απάνεμο λιμανάκι στο οποίο «ξεκουράζεται» ένα μικρό ιστιοφόρο πλοίο. Πρόκειται για το πλοίο που έφερε τον Απόστολο έως εδώ. Από την άλλη μας φέρνει στο νου το προσωπικό μας ταξίδι, που πλέουμε σε «αλίμενες» θάλασσες μέχρι να δεχτούμε τον προσωπικό μας ευαγγελισμό και πούμε το δικό μας «Ιδού η/ο δούλη/ος Κυρίου».
Στο δεξιό μέρος της εικόνας στέκει ένας άνδρας κι ένα παιδί που κοιτούν προς τον Απόστολο Ανδρέα. Πρόκειται για τον καπετάνιο και το γιο του. Ο πατέρας έχει το δεξί του χέρι στην καρδιά. Φαίνεται πως τα λόγια που ακούει τον συγκινούν κι ίσως κάνουν την καρδιά του να χτυπά εντονότερα. Το παιδί στο ένα του χέρι κρατά ένα μπαστούνι. Δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς αυτό. Έχει στραφεί κι αυτό προς τον Απόστολο κι έχει σηκώσει το δεξί του χέρι και τον δείχνει στον πατέρα του. Η αφή είναι η όραση των τυφλών. Θέλει να τον πλησιάσει, να τον ακουμπήσει και να χαϊδέψει το πρόσωπό του, να τον σχηματίσει και να τον δει μέσα του. Κι είναι τόση η λαχτάρα του που σε λίγο θα συγ-κινήσει τον Απόστολο, που θα του προσφέρει εκείνο το ύδωρ, για το οποίο μίλησε ο Χριστός μας στη Σαμαρείτιδα. Αυτό που όποιος το πάρει και το πιει δεν θα διψάσει ποτέ ξανά, γιατί θα γίνει γι’ αυτόν πηγή που θα αναβλύζει νερό ζωής αιώνιας. Και βλέποντας αυτό το τυφλό παιδί κατανοούμε ότι κι εμείς που βλέπουμε και διαβάζουμε κι ακούμε είμαστε τυφλοί και διψασμένοι για τούτο το νερό, που θα αναβλύζει τη Ζωή μέσα μας. Και κοιτάμε κι εμείς τον Απόστολο και τον παρακαλούμε να δείξει και σε μας τον Μεσσία. Αυτόν, που εκείνος αναζήτησε και βρήκε και ακολούθησε μέχρι το Σταυρό, διά του οποίου ήλθε η χαρά σε όλον τον κόσμο».
Μια εικόνα… Μια σύνδεση της Αποστολικής Εκκλησίας των Πατρών με μια γωνιά της Κύπρου, που κρατά την ευλογία του Αποστόλου Ανδρέα και μια διδασκαλία για το πώς ο βράχος μπορεί να αναβλύσει νερό, για το πώς τα μάτια μας μπορούν να δουν. «Ευρήκαμεν τον Μεσσίαν! Ιδού!» το μήνυμα του Αποστόλου Ανδρέα.
Ας αναπαύει ο Θεός τους γονείς των δωρητών. Ας χαρίζει υγεία κι έμπνευση στον αγιογράφο. Ας καθοδηγεί τον επίσκοπο της τοπικής Εκκλησίας και, τέλος, ας αγιάζει όλους όσους αγαπούν την ευπρέπεια των ναών και «φωλιάζουν» ως τέκνα του Κυρίου σε αυτούς.
